met Hanne Keyngaert, August Vanderkerckhove & Ewout De Clercq
De fotoreeks van de Kreek van Lombardsijde toont twee werelden: een relatief onveranderde, natuurlijke voorgrond en een steeds verder verstedelijkende achtergrond. Dankzij haar ligging in een beschermd natuurgebied blijft de voorgrond grotendeels intact. De vegetatie varieert licht per seizoen, het landschap is een waardevolle biotoop voor vogels en andere fauna.
Sinds de jaren 1980 zijn menselijke ingrepen beperkt gebleven, zoals de houten palen op de foto van Charlier tonen. Dit vanwege het beschermde karakter van het domein.
Sinds de jaren 1980 zijn menselijke ingrepen beperkt gebleven, zoals de houten palen op de foto van Charlier tonen. Dit vanwege het beschermde karakter van het domein.
Maar in de achtergrond voltrekt zich een duidelijke evolutie. Vanaf de foto van Kempenaers in 2004 zien we een sterke toename van bebouwing in Nieuwpoort-Bad. Recentere beelden tonen bouwkranen en uitbreidingswerken, die de stad steeds dichter bij het natuurgebied brengen. Volgens het ruimtelijk structuurplan van Nieuwpoort[1] staan verdere uitbreidingen en havenwerken gepland!
Als we deze trends doortrekken, is het niet ondenkbaar dat het gebied tegen 2034 een kantelpunt bereikt heeft. De druk op het natuurgebied neemt toe, niet alleen door verstedelijking, maar ook door de gevolgen van klimaatverandering.[2] Volgens de Vlaamse Milieumaatschappij (2022) stijgt de zeespiegel aan de Belgische kust jaarlijks met gemiddeld 3,3 mm, en dat tempo versnelt![3] Dit alles in combinatie met het feit dat de bodem hier gevoelig is aan verzilting en het grondwaterpeil al onder druk staat. Bebouwing in de duinen en de uitbreiding van infrastructuur hinderen de natuurlijke waterafvloeiing, waardoor de kans op overstroming toeneemt.[4] [5]
We speculeren dat tegen 2034 een groot deel van de kreek en haar omliggende gebied regelmatig overstroomt, dit in steeds grotere hoeveelheden. In een poging de dreiging te beheersen, zou een grootschalige dijkconstructie kunnen ontstaan. Deze dijk (prominent aanwezig op het toekomstige beeld) snijdt als een betonnen lijn door het landschap. Ze biedt bescherming tegen stormvloeden en een stijgende zeespiegel, maar vormt ook een duidelijke ingreep doorheen het landschap. De visuele dominantie van de dijk verandert het karakter van het gebied op een fundamenteel vlak.
We speculeren dat tegen 2034 een groot deel van de kreek en haar omliggende gebied regelmatig overstroomt, dit in steeds grotere hoeveelheden. In een poging de dreiging te beheersen, zou een grootschalige dijkconstructie kunnen ontstaan. Deze dijk (prominent aanwezig op het toekomstige beeld) snijdt als een betonnen lijn door het landschap. Ze biedt bescherming tegen stormvloeden en een stijgende zeespiegel, maar vormt ook een duidelijke ingreep doorheen het landschap. De visuele dominantie van de dijk verandert het karakter van het gebied op een fundamenteel vlak.
Hoe kan architectuur hier op een zinnige manier mee omgaan? We sluiten aan bij het concept van Building with Nature, waarbij infrastructuur ontworpen wordt in dialoog met natuurlijke processen[6] (Deltares, 2021). In plaats van een massieve dijk kan gedacht worden aan een systeem van getijdenparken en moeraszones die water opnemen en vertragen. Op stedelijk niveau kan watergevoelige stadsplanning worden ingezet, met verhoogde woonplatforms, groene buffers en permeabele bestrating. Hierdoor ontstaat een nieuw soort publieke ruimte, waarin ecologie en cultuur samengaan.
[1] Van Maele, Pieter, en Debrock, Fred, “Hoe de politiek alles doet om duizend luxeflats te mogen bouwen naast een natuurgebied.” De Standaard. https://www.standaard.be/binnenland/hoe-de-politiek-alles-doet-om-duizend-luxeflats-te-mogen-bouwen-naast-een-natuurgebied/40800534.html
[2] Bossu, P. “Het plan Zeehond: een aktieplan voor de Ijzermonding en omgeving.” In Schriften over gebiedsgericht milieu- en natuurbeleid, Natuurreservaten v.z.w., 5–7, 02/11/1993.
[3] Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Zeespiegelstijging en overstromingsrisico aan de Belgische kust. 2022. https://www.vmm.be
[4] Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Zeespiegelstijging en overstromingsrisico aan de Belgische kust. 2022. https://www.vmm.be
[5] VRT NWS. “18 vogels houden uitbreiding tegen van jachthaven Nieuwpoort met luxe-appartementen.” VRT NWS, 09/03/2024. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/03/09/18-vogels-houden-uitbreiding-tegen-van-jachthaven-nieuwpoort-met/
[6] Deltares. Building with Nature: Creating resilient coasts and deltas through natural dynamics. 2021. https://www.deltares.nl/en/themes/building-with-nature
[2] Bossu, P. “Het plan Zeehond: een aktieplan voor de Ijzermonding en omgeving.” In Schriften over gebiedsgericht milieu- en natuurbeleid, Natuurreservaten v.z.w., 5–7, 02/11/1993.
[3] Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Zeespiegelstijging en overstromingsrisico aan de Belgische kust. 2022. https://www.vmm.be
[4] Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Zeespiegelstijging en overstromingsrisico aan de Belgische kust. 2022. https://www.vmm.be
[5] VRT NWS. “18 vogels houden uitbreiding tegen van jachthaven Nieuwpoort met luxe-appartementen.” VRT NWS, 09/03/2024. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/03/09/18-vogels-houden-uitbreiding-tegen-van-jachthaven-nieuwpoort-met/
[6] Deltares. Building with Nature: Creating resilient coasts and deltas through natural dynamics. 2021. https://www.deltares.nl/en/themes/building-with-nature